De Gouverneurspolder is gelegen op de noordoever van de Waal tussen de dorpen Dodewaard en Ochten. Aan de overzijde van de Waal, ten zuiden van het plangebied ligt de kern Druten.
Het project Gouverneurspolder is een onderdeel van het project Midden-Waal, een gebiedsontwikkeling van in totaal 12 km lang. De uiterwaarden tussen Dodewaard en het Amsterdam-Rijnkanaal bij Tiel transformeren de komende jaren in een waterrijk natuurgebied.
Aanleiding Herinrichting Gouverneurspolder
In 2012 kwamen het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad van Neder-Betuwe met Dekker Grondstoffen B.V. (hierna Dekker) overeen om met een positieve grondhouding de inrichtingsplannen voor de Gouverneurspolder en de Willemspolder te gaan ontwikkelen. De partijen vonden in het Deltaprogramma en het programma Waalweelde aanleiding voor een in de omgeving passende ontwikkeling voor de winning van zand en grind. Het doel was om daarmee rivierverruiming, natuurontwikkeling en landschapsontwikkeling te realiseren. Daarbij zou agrarisch areaal in de uiterwaarden worden omgevormd. Dit resulteerde in de Gebiedsvisie Midden- Waal.
De herinrichting van de Gouverneurspolder is – na Willemspolder fase 1 – het tweede project dat wordt ontwikkeld in het kader van de Gebiedsvisie Midden-Waal (Hienz, A, Van Maaren, J. (2026) Gebiedsvisie Midden-Waal.pdf). De mogelijkheid bestaat om het project Gouverneurspolder in 2 fases te ontwikkelen.
WAT ZIJN DE ALTERNATIEVEN?
Het vertrekpunt is het inrichtingsplan uit 2017. Dat is het basisalternatief (Bruyn, J., Hienz, A. (2017). Basisalternatief Herinrichting Gouverneurspolder.pdf). Op basis van een participatieverslag met de omgeving en beoordeling van mogelijke verbeteringen door een expertteam is het voorkeursalternatief (Hienz, A., Van Maaren, J. (2025). Voorkeursalternatief Herinrichting Gouverneurspolder.pdf) samengesteld. Ook de tijdelijke situatie tijdens de uitvoering wordt in beeld gebracht. De effecten worden vergeleken met de referentiesituatie. Dat is de huidige situatie, aangevuld met ontwikkelingen die zeker doorgaan. Tenslotte wordt een doorkijk gegeven naar de totale ontwikkeling. Dat is de Gebiedsvisie Midden-Waal (Hienz, A, Van Maaren, J. (2026) Gebiedsvisie Midden-Waal.pdf), waarin meerdere projecten in de Willemspolder en Gouverneurspolder zijn opgenomen.
WAT ZIJN DE MOGELIJKE MILIEUGEVOLGEN?
De rivierkundige effecten en de stabiliteit van de ontgronding zijn de belangrijkste milieugevolgen met een mogelijk negatief effect. In het basisalternatief zijn de effecten op de rivier te groot en is de stabiliteit plaatselijk niet gegarandeerd. In het voorkeursalternatief worden deze effecten voorkomen. De belangrijkste positieve milieugevolgen zijn de ontwikkeling van natuur en landschap door de herinrichting. Het voorkeursalternatief heeft de grootste meerwaarde voor natuur en landschap.
WAT ZIJN DE CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN?
Het voorkeursalternatief heeft de minste milieugevolgen en de meeste bijdrage aan de vijf maatschappelijke doelen. Aanbevolen wordt om de vergunningaanvragen en de ruimtelijke procedure op het voorkeursalternatief te baseren. Gelet op de omvang van het projectgebied wordt aanbevolen om het project gefaseerd uit te voeren. Dan kunnen eerst besluiten worden genomen voor Gouverneurspolder fase 1 (Hienz, A., Van Maaren, J. (2025). Voorkeursalternatief Herinrichting Gouverneurspolder Fase 1.pdf), met een doorlooptijd van ongeveer 10 jaar.
WAARUIT BESTAAT HET VOORKEURSALTERNATIEF?
Het voorkeursalternatief kent een aaneengesloten winlocatie voor bouwgrondstoffen. Er wordt gewonnen in twee fases van ongeveer 10 jaar. In fase 2 van de winning worden de contouren van de historische Middenwaard gereconstrueerd met aanvulmateriaal van buiten het plangebied. Zo worden deze cultuurhistorische lijnen bij laagwater weer zichtbaar in het landschap.
Het watersysteem wordt ingedeeld in drie zones: een centraal gelegen hoogwatergeul, aan de noordzijde een strang en poelen achter een kade en aan de zuidzijde een oeverwal met stromende geulen.
Het agrarisch gebied wordt omgevormd tot riviernatuur, natuurlijk grasland en kleinschalig akkerland. De natuurwaarden worden versterkt met onder andere ooibos, plas-dras-oevers en drijvende eilanden. Het rivierduin langs de Waal wordt doorsneden met stromende geulen. Op de hoge delen van het rivierduin kan stroomdalgrasland en hardhoutooibos ontwikkelen. Dat zijn zeldzame natuurtypen in de Midden-Waal. Zonering van recreatie zorgt voor voldoende rust voor natuurwaarden.
Een nieuwe padenstructuur door de Gouverneurspolder maakt, naast een doorgaande route, meerdere ommetjes mogelijk. Het ‘drie- traps-pad’, met een verhard fietspad en daarnaast een wandelpad en een ruiterpad, faciliteert meerdere vormen van recreatief gebruik. De Voortuin van Ochten brengt verschillende wensen voor buitenrecreatie samen, zoals een hondenlosloopgebied, natuurspeelplaats, buitenleslokaal en een strandje. Rond het voormalige fort Ochten wordt een belevingspunt voor de cultuurhistorie ingericht. Het landschapsplan maakt met verschillende structuren en kunstwerken de historische kenmerken van de uiterwaard weer zichtbaar.
Met drijvende zonneparken en een lokaal energienetwerk tussen Ochten en IJzendoorn wordt de productie van bouwgrondstoffen op schone energie mogelijk gemaakt. Omdat de beschikbare energie niet altijd voldoende is, blijft opwekking met een aggregaat nodig. De installaties voor het winnen en klasseren zijn in het voorkeursalternatief schoner, stiller en energiezuiniger.
HOE DRAAGT HET VOORKEURSALTERNATIEF BIJ AAN DE PROJECTDOELEN?
In het voorkeursalternatief wordt voldaan aan de maximale doelstelling voor de bouwgrondstoffen voorziening. Dat gaat niet ten koste van de overige doelstellingen. De uiterwaardgeul levert meer dan 5 centimeter waterstandsdaling op bij hoogwater. Deze geul helpt ook mee aan het bevaarbaar houden van de Waal. Het langer vasthouden van water draagt bij aan waterbeschikbaarheid in droge tijden. De grootschalige omvorming naar riviernatuur versterkt beschermde natuurgebieden. Het toevoegen van zeldzaam leefgebied zoals plas-dras-oevers, stromende geulen en rivierduinen vergroot de rijkdom aan beschermde soorten. De burger kan ook genieten van de mooie natuur en recreëren in de Gouverneurspolder. Door een goede zonering en doordachte routes staat dat de natuurontwikkeling niet in de weg. De landschappelijke inrichting versterkt de beleving van cultuurhistorische waarden en vertelt het verhaal van de Gouverneurspolder. De ruimtelijke kwaliteit is gewaarborgd door een verantwoorde land-water-verhouding, in combinatie met behoud en versterking van de landschappelijke waarden. Het plan draagt bij aan de energietransitie door eigen opwekking van stroom met drijvende zonneparken en distributie van stroom via een lokaal energienetwerk.
HOE VERLOOPT HET PROCES NU VERDER?
Aan de hand van het voorkeursalternatief worden vergunningen aangevraagd en de procedure voor aanpassing van het omgevingsplan gestart. De commissie voor de milieueffectrapportage heeft advies gegeven over het MER aan de bevoegde instanties. Zij adviseren het MER nog op een aantal punten aan te vullen, in voorbereiding op de besluitvorming. Het bevoegd gezag betrekt het MER en dit advies in hun besluiten, om het milieubelang een volwaardige plaats te geven. Gelijktijdig met de ontwerpbesluiten wordt het MER gepubliceerd. Daarbij bestaat de mogelijkheid om zienswijzen naar voren te brengen. Deze worden dan betrokken in de definitieve besluiten. Daartegen bestaat de mogelijkheid van bezwaar en beroep.
En klik via de links in het bestand door naar de bijbehorende kaarten en rapporten.
Kom met ons in contact en deel uw vragen en opmerkingen. We gaan graag met u in gesprek.
Team Midden-Waal
Toon, Anne, Esther, Patrick
